Muhteşem Yüzyıl’ın Şehzade Mustafa Etkisi

Bu yazımızda sizlere bir dönem Muhteşem Yüzyıl’ın reyting rekoru kıran, yayımlandıktan hemen sonra insanları Şehzade Mustafa türbesine akın ettiren, Osmanoğullarına çılgınca mesajlar yağdırıp Twitterde gündem olan Şehzade Mustafa’nın idamın sahnesini ve bunda rol oynayan tarihi gerçekleri anlatacağız.

Türk dizi tarihinde önemli bir yeri olan Muhteşem Yüzyıl 5 Ocak 2011’de yayına girmiştir. Kanuni Devrini , Hürrem Sultan’ın Kadınlar Saltanatını nasıl başlattığını ve evlatları için verdiği mücadeleyi anlatmaktadır.

Senaristliğini yapan Meral Okay dizinin bir kurgu olduğunu ve bu sebeple gerçekleri yansıtmak zorunda olmadığını belirtmiştir. Lakin tarihi diziler ne kadar kurgu bile olsa halkımızı her daim etkilemiştir. Bu yazımızda da Şehzade Mustafa’nın geçmişten günümüze bıraktığı tesiri, dizinin can alıcı sahnelerini de paylaşarak aktaracağım.

Şehzade Mustafa 1515’te Manisa’da doğmuştur. Annesi Mahidevran Sultan Kafkas kökenli olup Gülbahar olarak da bilinmektedir. Şehzade Mustafa, Sultan Süleyman sancaktayken doğmuştur. 1520’de tahta geçen Kanunî ile birlikte İstanbul’a gelmiştir .

Şehzade Mustafa İstanbul yıllarında büyükannesi Hafsa Sultan’dan büyük ilgi gördü. Hafsa Sultan’ın ölümü Şehzade Mustafa’nın da hayatı için önemli bir dönüm noktasıdır.

Mahidevran Sultan tarihte de güzelliği ile bilinmektedir ve hatta kendisi için ‘gece saçlı,kömür gözlü güzel kadın’ denilir. Lakin ‘güzel olmayan, ufak tefek fakat çok işveli bir kadın’ olarak anılan Hürrem Sultan’ı çirkin olduğu için başta kaile almaması büyük sıkıtılar yaşamasına neden olmuştur. Hafsa Sultan’ın da ölümünden sonra iki sultan arasındaki mücadele kızışmıştır.

1536’da İbrahim Paşa’nın idamıyla 2. kaybını yaşayan Şehzade Mustafa gözden düşmeye başlamıştır. 1541 yılında Hürrem Sultan’ın etkili müdahalesiyle merkeze yakın Manisa sancak beyliğinden Amasya sancak beyliğine gönderilerek yerine Şehzade Mehmed atanmıştır.

Bu durum onun hanedanın birinci varisi olma ümidini kırmış hele hele Şehzade Mehmed’in 1543’de vefatı üzerine Manisa sancak beyliğine Şehzade Selim’in getirilmesi babasıyla ilişkilerini giderek bozmuştur.

Şehzade Mustafa’nın İdamı

Şehzade Mustafa 1553’te 38 yaşındayken idam edilmiştir. Bu süreci hazırlayan birçok etken vardır. En başında ise Hürrem Sultan’ın kendi çocuklarını tahta geçirme ihtirasıdır. Bu uğurda tek kızı olan Mihrimah Sultanı Rüstem Paşa ile evlendirmiş ve Rüstem Paşa’nın hem makamından hem de sivri zekasından faydalanmıştır.

Розповніла зірка «Величного століття» після пологів показала дітей

Şehzade Mustafa’nın herkes tarafından çok sevilmesi de idamını tetikleyen nedenlerden biridir. Öyle ki Kanuni Sultan Süleyman 59 yaşına geldiğinde Doğu Seferine çıkamaz durumda olup Serdarıekrem olarak Rüstem Paşa’yı yollamıştır. Ordunun başına geçen Rüstem durumun çok ciddi olduğunu fark edip hemen padişahı çağırmıştır. Çünkü yeniçeriler Kanuni için ‘Kocalmış’ demekte ve Şehzade Mustafa’yı istemektedir.

Muhteşem Yüzyıl Kösem'de Mehmet Günsür sürprizi

Hürrem Sultan Etkisi

Osmanlı Tarihi hakkındaki bilgilere en çok Venedik kaynaklarından ulaşılmaktadır. Biz de tarihle ilgili derlediğimiz bilgileri Venedik kaynaklarından alarak size sunuyoruz.

1553 yılında raporunu Venedik Doçuna sunan Venedik Elçisi Navagero, Hürrem Sultan ile Rüstem Paşa’nın Şehzâde Mustafa’yı engellemek için neler yaptıklarını şöyle anlatmıştır:

“Sultan’ın çok sevdiği karısının planları ve çok yetkili Sadrazam Rüstem, Sultan öldükten sonra Selim’in Padişah olmasını desteklemek için planlar yapıyorlar. Paşa en önemli mevkilere kendine yakın, emrinde olan kişileri yerleştiriyor. Sultan Selim, İstanbul’a çok yakın. Hayatta kalmayı başarır, annesi de ölmezse, Paşa da hazinenin ve Sultan’ın kasasının sahibi olarak, Mustafa’nın kaza eseri ölümü ile Sultan Selim’i tahta oturtmak onlar için pek zor olmaz. Her şeyi elde eden para aracılığı ile insanların kalbindeki Sultan Mustafa sevgisini kısa sürede silip atabilir. Sultan’ın kimi taht için tercih ettiğini anlamak kolay değil çünkü hepsi onun oğlu ama yanında her zaman Rus karısı var ve bu kadın kendi oğullarını hep ön plana çıkarıp, sürekli Mustafa’yı kötülüyor.”

Divan Edebiyatı şairlerinden olan Nisayi Şehzade Mustafa içi yazdığı mersiyede Hürrem Sultan’ın etkisinden şöyle bahsetmiştir:

Bir Urus câdısınun sözin kulağuna koyup

Mekr ü âle aldanuban ol acûzeye uyub

mahidevran sultan gerçek resmi

Bu süreçte Hürrem Sultan kalp hastasıdır. Ve Şehzadesi Mehmet’in ölümünü görmüş karanlık bir çıkmaza girmiştir.

Halkın Şehzade Mustafa Sevgisi

İtalyan bir gezginin notlarına göre Şehzade Mustafa her cuma Manisa’da hutbe okur ve halk tarafından çok sevilirdi. Öyle ki ölümü üzerine hiçbir padişaha yazılmadığı kadar ağıt yazılmıştır. Bunlardan en önemlisi olan Taşlıcalı Yahya’nın mersiyesinden birkaç beyiti sizlerle paylaşalım.

Dögündi kaldı hemân dâg-ı hasretiyle nücûm

Göyündi şâm-ı firâkında toldı yaş ile Rûm.

(Yıldızlar dövünüp tamamen [şehzadenin] hasreti yarasıyla kaldı.

Anadolu, onun ayrılık akşamında yandı, yaşla doldu.)

Getürdi arkasını yire Zâl-i devr ü zemân

Vücûdına sitem-i Rüstem ile irdi ziyân.

(Zamanın Zal’i [şehzadenin] arkasını yere getirdi,

vücuduna Rüstem’in zulmü ile zarar geldi.)

Girîv ü nâle vü zâr ile toldı kevn ü mekân

Akar su gibi müdâm aglamakda pîr ü cüvân

(Kâinat feryat, figan ve inilti ile doldu.

Genç, ihtiyar [herkes] akar su gibi durmadan ağlamakta.)

Bir iki egri fesâd ehli nitekim şemşîr

Bir iki nâme-i tezvîri kıldı katline tîr.

(Kılıç gibi eğri birkaç fesatçı,

birkaç sahte mektubu [şehzadeyi] öldürmeye ok gibi kullandılar.)

Ziyâde mâtem idi, haylî emr-i muzam idi

Salâh ü zühdî kavî itikâdı muhkem idi.

([Şehzadenin ölümü] büyük bir yas, pek büyük bir hadiseydi.

Onun iyiliği, zühdü ve takvası kuvvetli, inancı sağlamdı.)

Nücûm gibi cihândîde vü mükerrem idi

Vücûdı muhteşem ü şevketi muazzam idi.

(Yıldızlar gibi dünya görmüş ve hürmet edilen idi.Vücudu ihtişamlı ve heybeti azametliydi)

O dönemde nadir rastlanan bir durum vardı ki , bir Şehzade hem ulema hem de asker tarafından destek görmezdi. İkisinden biri olurdu lakin Şehzade Mustafa o kadar çok sevilmiştir ki ölümünde hem devlet adamları hem de halk derin bir üzüntü duymuştur. Hasbi’nin mersiyesinden o dönem duyulan ızdırabın şiddetini anlayabilirsiniz.

‘Sultan Mustafa’nın ansızın ölüm haberini işiten tüm insanlar ağladı; hayır hayır, yalnızca insan değil; tüm yaratılmışlar birden ağladı. Okyanuslar başlarını taşlara vurarak ağladı; gök gürültüsü inledi, yıldırım yandı, yağmur ise ağladı. Bu durum için inanan inanmayan Sultan Mustafa’ya acıyıp birlikte ağladı. Felek yas tuttu, feryat u figan gökleri kapladı; gökteki şafak kan ağladı. Haberi işiten devlet ileri gelenleri gözyaşı döktü. Bu haber göğe çıkarak Zühal gezegenini ağlattı. İnlemeler dünyaya yayılınca ağlatan ve yakan bile ağladı. Ah Sultan Mustafa’ya, yazık Sultan Mustafa’ya!’

Kanuni Sultan Süleyman’ın da çok üzüldüğü söylenir. Buna ithafen o dönemde Kanuni’nin hüznünü anlatan bir minyatür yapılmıştır.

İŞTE O SAHNE !

Venedik Kaynaklarından Ölümün Detayları:

“Şehzadenin çadırlarının iskeletleri dikilir dikilmez, ordugâhtan üzerinde bir kâğıt olan bir ok fırlatılır. Kâğıtta babasının yanına gitmemesi, babasının onu öldürmek istediği yazılıdır.Mustafa bu sözlere kulak asmaz ve babasının yanına gitmek ister. Bunun Rüstem Paşa’nın bir oyunu olduğunu, babası ile arasını açmak istediği için yaptığını düşünür. ‘Babam beni öldürmek istiyorsa, beni hayata getirdiği gibi canımı da almaya hakkı vardır’ der.

Yola çıkmaya karar verir ve önden hediyelerini gönderir. Hediyeleri deri çuvallar içinde taşınır. Gümüş ve beyaz renkli giysiler, altında da kırmızı saten şalvarı vardır. Çok güzel, değerli taşlarla süslü bir atın üzerinde babasının yanına doğru ilerler.”

SARIĞINI ÇIKARIN

“Mustafa ip ile boynu arasına elini koymayı başarır. Her ne kadar sıksalar da Mustafa’yı bu şekilde boğamazlar. Sultan o zaman, ‘Başındaki sarığı çıkarın, yoksa öldüremeyeceksiniz’ der. Sultan böyle söyler çünkü Türkler sarığın altında pamuktan, üzerinde harfler yazılı bir bere takarlar. İnançlarına göre bu harflerin onları koruduğuna inanırlar. Bu harfler birinin etine değdiği sürece bu kişinin cani bir şekilde öldürülemeyeceğine inanırlar. Kapıcı, Mustafa’nın başından bereyi alıp sultana uzatır. Sultan da alıp bir kenara koyar.”

Osmanlı hanedanının en cesur sultanını öldürmeyi başarırlar. Kapıcılar bu iş bittikten sonra ağlayarak sultanın otağından dışarı çıkar. Birçok kişi de kendisini ağlarken görür ve olan biteni anlarlar. Ordudakiler zavallı Mustafa’nın atının ahıra götürüldüğünü görünce, alanda büyük bir gürültü kopar. Herkes aynı anda çadırlarından çıkıp neler olduğunu anlamaya çalışırlar. Sultan, yeniçerilerin Mustafa’nın halen hayatta olduğunu sanıp bir ayaklanma çıkarmalarından korktuğundan, oğlunun cesedini bir halının üzerine koyup, herkesin görebileceği şekilde çadırdan dışarı bırakılmasını emreder.”

Mehmet Günsür: Şehzade Mustafa'nın idam sahnesinde cellatları ...

Bölüm Sonrası Yaşananlar

İlber Ortaylı’dan:

”Şehzadenin boğulma sahnesi, dönemin kroniklerine yani vakayinamelere uygun. O tarihte bunu görüp de filme alan yok. Sahne başarılıydı.”

İzleyiciler, büyük bir titizlikle çekilen bu sahnelerden oldukça etkilenmiş olmalılar ki ajanslara, Şehzade Mustafa’nın Bursa’nın Osmangazi İlçesi’nde bulunan türbesine ziyaretçi akını olduğu haberleri düştü. Muhteşem Yüzyıl konuşulan tek konu oldu. İdam sahnesinden sonra twitterda ‘Şehzade Mustafa’, ‘Süleyman’, ‘Sultan Süleyman’, ‘Zal Mahmut’, ‘Kanuni’, ‘Hürrem’, ‘Muhteşem Yüzyıl’, ‘Mehmet Günsur’ ve ‘Şehzade Mustafa’ya Veda’ olarak 9 farklı etiketle trend topic olmayı başardı. . ‘Şehzade Mustafa’ya Veda’ etiketiyle 50 bin üzerinde tweet atılırken, toplamda dizi hakkında 150 bine yakın yazı yazıldı.

 Ölüm sahnesinin ardından sosyal medyadan Osmanlı Hanedanı’nın Türkiye’de yaşayan üyelerine hakaret mesajları yağdı. 

Orhan Osmanoğlu: “Sabah dörde kadar telefonlarım hiç susmadı, sosyal paylaşım sitelerinden tutun da telefonuma kadar hakaretler yağdı. En yakın dostlarımdan bile rencide edici mesajlar aldım. Telefonumun sesini kıstım fakat yine de uyuyamadım.”

Mesajlarda neler yazıyordu sorusuna Osmanoğlu şu yanıtı verdi:

“Örneğin, ‘ Hürrem’in tohumundan geliyorsunuz soyunuz ortada’ diyorlardı. ‘Hiç mi acımadınız? Saltanat sürseniz kim bilir kaç oğlunuzu öldürürdünüz’ diye yazıyorlardı. Diğer mesajlardan bahsetmiyorum bile. Gece boyunca gözümü kırpmadım. 500 yıl önce yaşanan bir olay nasıl olur da bugün böylesine bir patlamaya yol açar anlamış değilim.”

Dizi Totel’de yüzde 11,56 reyting alırken her 100 kişiden 27’si tarafından izlendi. AB Grubu’nda yüzde 13.76 reyting alarak her 100 kişiden 35’i tarafından izlendi.

Yılın rekoruna imza atan boğulma sahnesi yüzde 20’den fazla reyting oranını geçerek yaklaşık 15 milyon kişi tarafından izlenmiş oldu.

Günümüzde dahi etkisini sürdüren Muhteşem Yüzyıl dizisini anlatıp da Cardi B’den bahsetmemek olmaz. Kendisi bir Halit Ergenç hayranı olarak bu yapımdan fazlasıyla etkilenmiş gibi.

ABD'li rapçi Cardi B'den Muhteşem Yüzyıl paylaşımı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: